यूकेको ग्र्याजुएट भिसा छोटिदै: करिअर योजना अब झनै महत्त्वपूर्ण

लन्डन, नोभेम्बर २०२५ — बेलायत (युनाइटेड किङ्गडम – यूके) सरकारले सन् २०२७ जनवरी १ देखि लागू हुने नयाँ आप्रवासन नीतिअनुसार, अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूले पढाइपछि बस्न पाउने ग्र्याजुएट भिसा (Graduate Visa) को अवधि २ वर्षबाट घटाएर १८ महिना मात्र गर्ने घोषणा गरेसँगै, यूकेमा अध्ययनरत नेपाली विद्यार्थीहरूबीच अनिश्चितता र अन्योल्ता बढेको छ ।

यूकेको गृह मन्त्रालयले यो निर्णय “देशको आप्रवासन प्रणालीलाई सन्तुलित र दक्षतामुखी बनाउन” गरिएको जनाएको छ । मन्त्रालयका प्रवक्ताले भनेका छन्, “यूकेको शिक्षा प्रणाली विश्वकै उत्कृष्ट हो,  पोस्ट–स्टडी बसाइको समयलाई सीमित गर्नुले यहाँको शिक्षा प्रणालीलाई थप व्यवस्थित र व्यावसायिक बनाउँछ ।”

नयाँ नियमको सारांश

नयाँ व्यवस्थाअनुसार, स्नातक (Bachelor) वा स्नातकोत्तर (Masters) तहका विद्यार्थीहरूलाई अध्ययनपछि यूकेमा बस्नका लागि अब १८ महिनाको मात्र अनुमति हुनेछ । तर अनुसन्धानमा आधारित (PhD or Doctorate) डिग्री पूरा गर्ने विद्यार्थीहरूका लागि भने अघिकै जस्तो ३ वर्षको अवधि कायम रहनेछ ।

अहिलेसम्म विद्यार्थीहरूले अध्ययनपछिको दुई वर्षलाई आफ्नो पेशागत जीवन सुरु गर्ने समयका रूपमा प्रयोग गर्दै आएका थिए । धेरैले यो अवधिमा रोजगारी खोज्ने, कामको अनुभव बटुल्ने, र दीर्घकालीन Skilled Worker Visa मा रूपान्तरण गर्ने योजना बनाउँने गर्दथे । तर अब यो समय घट्दा, विद्यार्थीहरूलाई पढाइकै क्रममा करिअर योजना बनाउनुपर्ने दबाब  बढ्ने भएको छ ।

नेपाली विद्यार्थीहरूको प्रतिक्रिया

यूकेमा करिब ९,००० भन्दा बढी नेपाली विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । उनीहरू मध्ये धेरैजसो मास्टर तहका विद्यार्थी हुन्, जसका लागि पोस्ट–स्टडी अवधि करिअर निर्माणको पहिलो सिँढी हो । लन्डनस्थित विद्यार्थी सृष्टि गुरुङ भन्छिन्, “दुई वर्ष पर्याप्त समय थियो — नयाँ देशमा स्थायित्व पाउन, काम खोज्न, र कम्पनीमा अनुभव लिन । अब १८ महिनामा सबै पूरा गर्नुपर्नेछ, जसले दबाब बढाउनेछ ।”

त्यस्तै, बेलफास्टमा अध्ययनरत नरेश केसी भन्छन्, “हामीमध्ये धेरैले पढाइपछि कम्तीमा एक वर्ष काम गरेर अनुभव लिन चाहन्छौं । Skilled Worker Visa का लागि कम्पनीले प्रायः स्थायी करार माग्छन्, जुन १८ महिनामा हाँसिल गर्न गाह्रो हुन सक्छ ।”

विद्यार्थीहरूका यी चिन्तासँगै, विश्वविद्यालयहरू र विद्यार्थी सञ्जालहरू पनि सक्रिय भएका छन् । Real Dreams Education Consultancy का प्रबस्ताले भने, “विद्यार्थीहरूलाई पढाइ सुरु हुँदा नै करिअरबारे परामर्श लिन र इन्टर्नशिपका अवसर खोज्न प्रोत्साहित गरिरहेका छौं। नयाँ नीतिले विद्यार्थिलाई अझ जिम्मेवार बनाउँछ, तर उनिहरुले समयमा नै योजना बनाउनुपर्छ।”

दूतावास र नीति सल्लाहकारको दृष्टिकोण

यूकेस्थित नेपाली दूतावासका एक प्रतिनिधिले अनौपचारिक कुराकानीमा  भने, “नेपाल सरकारले यूकेको शिक्षा अवसरलाई सहयोगी दृष्टिले हेर्छ । तर भिसा नीतिमा आउने परिवर्तनले नेपाली विद्यार्थीहरूको भविष्य योजनामा असर गर्न सक्छ । त्यसैले हामीले विद्यार्थीहरूलाई आधिकारीक जानकारी र तयारीका साथ बेलायत आउन अनुरोध गर्दछौ ।”

दूतावासका अनुसार, धेरै नेपाली विद्यार्थीहरूले पढाइपछि यूकेमा केही समय काम गरेर आर्थिक अनुभव लिन्छन् र त्यसपछि नेपाल वा तेस्रो देशमा फर्किन्छन् । छोटो पोस्ट–स्टडी अवधि भए पनि यदि विद्यार्थीहरू अध्ययनकै क्रममा सक्रिय रहँदै गए भने, उनीहरूले अझै पनि अवसरको फाइदा उठाउन सक्छन् ।

शिक्षा सल्लाहकार र विशेषज्ञको विश्लेषण

शिक्षा परामर्शदाताहरूले यो नीति परिवर्तनलाई “कडा तर अनिवार्य” कदमका रूपमा लिएका छन् । काठमाडौंस्थित एक वरिष्ठ सल्लाहकारले भने, “यूकेको नीति अहिले विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धाको सन्दर्भमा आएको हो। क्यानडा, अष्ट्रेलिया, र न्यूजिल्यान्डले पनि आफ्ना पोस्ट–स्टडी नियमहरू कठोर बनाएका छन् । यूकेले त्यसको सन्तुलन खोजेको देखिन्छ ।”

तर उनी थप्छन्, “नेपाली विद्यार्थीहरूले अब आफ्नो अध्ययन विषय, करिअर योजना, र भिसा पात्रता एकसाथ हेरेर निर्णय गर्नुपर्छ । हतारमा भर्ना भएर पछि पछुताउने समय अब छैन ।”

उच्च शिक्षामा प्रभाव

यूकेका विश्वविद्यालयहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूले आर्थिक र सांस्कृतिक रूपमा ठूलो योगदान दिएका छन् । २०२४ को आँकडाअनुसार, यूकेमा भर्ना भएका विद्यार्थीमध्ये करिब २६ प्रतिशत विदेशी थिए । विश्वविद्यालयहरूका लागि उनीहरू अध्ययन शुल्क र अनुसन्धान सहयोगको प्रमुख स्रोत हुन् ।

Universities UK नामक संघले भनेको छ, “पोस्ट–स्टडी भिसा यूकेको उच्च शिक्षाको प्रतिस्पर्धात्मक फाइदा हो । यदि यो अवधि घटाइयो भने, विद्यार्थीहरूले अन्य देश रोज्ने सम्भावना बढ्छ ।” संघले सरकारसँग वार्ता गरेर अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूलाई थप स्पष्टता र सहयोग दिने अपेक्षा रहेको जनाएको छ ।

नेपाली समुदायको दृष्टि

यूकेमा रहेका नेपाली अभिभावक र समुदायका प्रतिनिधिहरूले पनि यो परिवर्तनलाई मिश्रित रूपमा हेरेका छन् । केहीले यो नितिलाई “विद्यार्थीलाई परिश्रमी र योजना–मुखी बनाउने अवसर” भनेका छन् भने, अरूले “विदेशी विद्यार्थीमाथिको दबाब” भनेर आलोचना गरेका छन् ।

लन्डन निवासी समाजसेवी हेमन्त रानाले भने, “हाम्रो नयाँ पुस्ता विश्वस्तरीय शिक्षा लिँदैछ, तर अब उनीहरूले समय प्रबन्धन सिक्नुपर्नेछ । पढाइसँगै व्यावसायिक तयारी पनि आवश्यक छ ।” उनले थपे, “१८ महिनाको भिसा छोटो हो, तर सही दिशामा प्रयोग गर्न सकियो भने यो पनि पर्याप्त हुन्छ ।

नीति सन्दर्भ र भविष्य

ब्रिटिश सरकारको तर्क अनुसार, यो नीति दीर्घकालीन रूपमा आप्रवासन नियन्त्रण र रोजगार प्रणाली सुधारको हिस्सा हो । सरकारले Skilled Worker Visa/Graduate Visa  बीचको संक्रमणलाई अझ ‘Targeted’ बनाउने योजना बनाइरहेको छ ।

तर शिक्षाविद्हरू र विद्यार्थी प्रतिनिधिहरूको भनाइमा, यो नीति “भविष्यका सम्भावना र अवसरबीचको सन्तुलन” खोज्ने प्रयास हो । दीर्घकालमा, यसले यूकेको शिक्षा बजारमा प्रतिस्पर्धा बढाउने र विद्यार्थीहरूलाई अझ सक्षम र रणनीतिक बनाउने अपेक्षा गरिएको छ ।

निष्कर्ष

यूकेमा पढ्ने सपना बोकेर आएका नेपाली विद्यार्थीहरूका लागि यो परिवर्तनले नयाँ यथार्थ उजागर गरेको छ । अब पढाइ र करिअर योजना एउटै सिक्काका दुई पाटा बन्न गएका छन् । विद्यार्थीहरूले अध्ययनकै क्रममा व्यावसायिक तयारी, नेटवर्किङ, र क्षमता विकासमा ध्यान दिन सके भने १८ महिनाको छोटो पोस्ट–स्टडी अवधि चुनौतीपूर्ण भए पनि  यसलाई अवसरमा रूपान्तरण गर्न सकिन्छ ।

नेपालका शिक्षाविद्हरूको भनाइमा, यूकेको यो नीति अब हतारको भन्दा तयारीको समय हो । पढ्न आउँदै गरेका विद्यार्थीहरूले आफ्नो कोर्स छनोट, अध्ययन योजना, र भिसामा सचेत भएर तय गर्नुपर्छ। यदि विद्यार्थीहरू योजनाबद्ध रुपमा अगाडी वढे भने ग्र्याजुएट रुट भिसाको छोटो अवधि पनि फलदायी बन्न सक्छ  ।